در فضیلت احترام اکابر

بجهة ماهنامه پیام زن قلمی شد:

1- اولین از مراتب احترام به اکابر اجتماع، ارسال سلام است. "سلام علیکم." لیکن این سلام نباید به قصد قربت باشد یعنی " السلام علی جیبکم یا السلام علی من ارسل الیّ الشارج او السکة او البوس" معنی ندارد. لازم است اصل ارسال سلام با هدف بزرگداشت آن بزرگسال باشد. قصد قربت گفتم و نزدیکی به جیب شخص را مراد کردم. فتأمل.

2- صدایی که برای ارسال سلام انتخاب می کنید لازم است مینور باشد نه با گام ماژور و داد و فریاد فرستاده شود که این عین بی احترامی است. لازم است بین شدت و فرکانس سلامی که سوار بر مرکب برای آن طرف خیابان هدیه می کنید با آن سلامی که به محضر بزرگی پیش کش می کنید اقلاً 100 دسی بل تفاوت باشد. خفض جناح برای والدین که می گویند همین است.

3- صیغه اهدای سلام باید به نحو شایسته، ادبی، و متعارف باشد لذا از کاربست الفاظ مستهجنی چون: " مو علیکم"، " هامو علیکم"،" هامولیکم"،" چطوری"، " های ددی"و" اوه مامی"، " جداً و خواهشاً پرهیز شود.

4- از ایراد ضربه به هر جای سالمند حین ارسال سلام پرهیز گردد. روشن است هرگونه ضربه ناخواسته به ایشان یحتمل موجب آزردگی جسم و روح و نهایتاً - زبانم لال، خاکم به دهن- فقدان نامبردگان خواهد شد. ارسال ضربه به جاهای مختلف طرف مقابل تنها زمانی جایز است که او، یار، همسن و رفیق گرمابه و گلستان شما باشد و اقلاً نیمی از ریه هایتان را مشترکاً با وی پای قلیان مرغوب از کار انداخته باشید.

5- منتظر نمانید تا نگاه کسی که احترام شما بر او واجب است لزوماً در چشم شما فرو رود آن گاه سلام کنید. از آداب سلام کردن بدیشان آن است که فوراً انجام شود ولو آنکه ایشان مشغول شرب چای یا اخذ ناخن باشند.

6-سلام را برای رفع تکلیف و از سر بی علاقگی ارسال نکنید. عشق به اکابر باید از سلام شما لبریز باشد و عاطفه در آن موج زند اما روی زمین نریزد.

7- دویم از موارد لازم برای مواجهه با بزرگان، احترام به ایشان در اماکن عمومی و مشخصاً برخاستن و جای خود را به آنان دادن است. لازم به ذکر نیست که فرورفتن در گوشی تلیفون و جنگ تمام عیار کلش آو کلنز یا بازیهای مشابه یا حتی بازی ساده کرم چموش در گوشی های 6100 هم نباید مانع توجه شما به بزرگان و برخاستن پیش پای آنان باشد.

8- سیّم از ملزومات توقیر اکابر، عدم اخذ موضع در مقابل آنان است. به عبارت دیگر حتی اگر جیره و مواجب شما قطع شده باشد و موجودی شارج تلیفون منقول شما به دو ریال رسیده باشد هم حق ندارید آنان را در چشمتان خوار ببینید و احیاناً کلمه نامربوطی ارسال نمایید. برو کار می کن مگو از چیستی کار. بعد هم بسته بخرید تا شارجتان تا این حد نزول نکند. بسته داشته ای؟ خب اوپراتور تلیفون منقولت را تعویض نما. تعویض نموده ای؟ خب دست از رفیق بازی بکش. کشیده ای؟ خب تلیفون دیگر می خواهی چه کار؟ سعادت دنیا و عُقبی در نداشتن تلیفون است.

9- چهارمین مورد، بردباری کردن در مقابل نادانی اکابر است. بالاخره آلزایمر، کوچک شدن مغز، استخوان درد، واریس مزمن، روماتیسم، دیابت، تری گلیسرید، فشار خون و هزار مرض دیگر ممکن است به جان اکابر بیفتد و آنان را از اخذ تدابیر صحیح بازدارد. در این میان حق نیست که خطای تشخیصی یا رفتاری شان را آگراندیسمان نموده، دکمه پیراهن را قابلمه و کاه را کوه نشان دهیم. حساب کنید که شما هم روزی به بزرگسالی و درماندگی می رسید. آن گاه آیا خوب است نوه تُخص شما ویروس اچ آی وی! شما را در کوی و برزن افشا نماید؟

10- کیس پنجم، سخن نگفتن پیش از آنان است. اطلاعات عمومی تان سرشار است؟ ویکی پدیا می نویسید؟ اختراع ثبت نشده دارید؟ در دانشگاه آزاد کویر لوت حق الزحمه ای تدریس می کنید؟ در نشریات تخصصی محله تان مقاله آی اس آی داشته اید؟ اصلاً خوشگلید؟ بینی تان سر بالاست؟ کمرتان باریک است؟ زیر دستگاه برنزه خود را سوزانده اید؟ بسیار خوب. این دلیل بر آن نیست که نوک بزرگ ترها را در جمع، کوتاه کنید، ریش بجنبانید و اظهار فضل بنمایید. بزرگ ترها هیچ دانشی که نداشته باشند تجربه شان از ما و شما بیشتر است و همین علت کافی است تا در حضور آنان زبان خود به گریبان تفکر اندر و حرفشان را استماع کنیم آن گاه اگر ضرورتی بود پرده از مخزن علم لدنّی خود برداریم.

11- موضوع حیاتی بعدی، راه نرفتن جلو بزرگان است. وقتی انسان با بزرگ سالی همراه است، می باید مراقب حال او باشد و در راه رفتن بر او پیشی نگیرد، حتی اگر از کندی سرعت او به تنگ آید یا زید خود را در خیابان ببیند و کسر شأنش آید که در معیّت بزرگان و قبل از آنان حرکت کند.

12- مورد بعدی از موارد تکریم بزرگان گوش بودن برای آنان است. فی الواقع لازم است سراسر گوش باشیم برای آنان. گاهی یک سالمند فقط به یک گوش شنوا احتیاج مبرم دارد تا ناگفته های زندگیش را واگفته، تخلیه گردد و از طرفی خیالش از این که تجربه هایش را با خود به آن سرا نمی برد راحت شود. اصلاً گفته های آنان را با تلیفون منقول ضبط نمایید و بعداً هم گوش دهید حتماً واجد ارزش های کثیره است. این همه نغمات متنوع موسیقایی از کلاسیک و جلف و جاز و رپ و مپ و جیغ و هرزه و غیرهرزه و کفرگویی و ناشکری را صبح تا شام در گوش خود می کنیم و شنوایی خود را از دست می دهیم آن وقت گوش سپردن به صدای پدر و مادر در زمان حیات یا حتی بعد از آن که ارزش بیشتری دارد را رها کرده ایم. مهارت گوش دادن هم مهم است و شما باید تعلیم ببینید که چه گونه گوش فرادهید. این که فقط نگاه شما به دهان گوینده باشد و افسار خیال را رها کنید در مبلغ اجاره منزل و پول قبض آب و برق و شهریه دانشگاه و سرویس بچه و پول پیانو و لوازم آرایشی عیال و لباس و پوشاک و قر و فر و پز و مبلمان و دکوریشن جدید برای برخورداران اجتماع و پول نان شب و بررسی راه های چه گونه خرج کردن مبلغ واریزی و عنایتی دولت محترم از محل یارانه ها به طوری که به تاریخ سوم هر ماه بکشد برای فقرا و مساکین، مطلبی است که قلمم را در اینجا به وادی غیر ذی ذرع هنگ می کشاند و جوهرش از پیچیدن نسخه درباره احترام به اکابر خشک می شود. خود دانید.

  
نویسنده : میرزا قلی‌خان راپورتچی ; ساعت ۱٠:٥٥ ‎ب.ظ روز ۱٥ فروردین ۱۳٩٥